Derz ve dilatasyon · Sızdırmazlık
Cephe Derz Yenileme ve Dolgu Değişimi
Cephede derz yenileme, bina hareket ettikçe esnemesi gereken dolgunun yorulduğu yerde başlar. Panel aralarında, bloklar arasındaki dilatasyon boşluklarında ve doğrama çevrelerinde çatlayan ya da kopan mastiği iskelesiz, halatla inerek söküyor; derzi baştan hazırlayıp yeni dolguyla kapatıyoruz.
Açılan bir derzden giren su, izini sıklıkla birkaç kat aşağıda bırakır. Bu yüzden keşfe sızıntının göründüğü daireden değil, derzin kendisinden başlarız.
Cephe Derzi Neden Esnek Bir Dolgu İster?
Sert bir harçla ya da yanlış mastikle kapatılmış cephe derzi ilk kışta kenarından ayrılır. Ayrılan yerden giren su donduğunda boşluğu biraz daha açar.
| Konu | Cephe derzi | Fayans derzi |
|---|---|---|
| Görevi | Hareket eden iki yüzeyi birbirinden ayırır | Seramikler arasındaki dar boşluğu kapatır |
| Dolgusu | Elastik mastik; iki yan yüze yapışır | Çimento esaslı, sert harç |
| Hareket | Isıyla, rüzgârla ve depremde açılıp kapanır | Hareket etmesi beklenmez |
| Kim yapar | Yüksekte çalışan cephe ekibi | İç mekân ve seramik ustaları |
Cephe Derzi Hakkında Kısa Cevaplar
Cephede derz yenileme nasıl yapılır?
Eski dolgu iki kenarından kesilip sökülür, derzin yan yüzleri temizlenip kurutulur. Derinliği ayarlamak için köpük fitil yerleştirilir, yan yüzlere astar sürülür ve uygun mastik boşluk bırakmadan çekilir. Son olarak yüzey spatulayla düzeltilir. Çok katlı yapılarda bütün bu işler halata bağlı teknisyenlerce, derz hattı boyunca yapılır.
Cephe derz dolgusu nasıl yenilenir, eskisi sökülmeli mi?
Sökülmelidir. Eski dolgunun üzerine sürülen yeni mastik, yaşlanmış katmana tutunur ve onunla birlikte ayrılır. Kalıcı bir sonuç için eski dolgu ve yan yüzlerdeki kalıntılar tamamen temizlenir, derz baştan hazırlanır.
Dilatasyon derzi neden açılır, tehlikeli midir?
Dilatasyon boşluğu zaten hareket etsin diye bırakılır; açılan şey çoğunlukla içindeki dolgudur. Güneş, don ve tekrarlayan hareket mastiği sertleştirir, kenarlarından ayırır. Açık kalan derzden giren su donatıya ve yalıtıma ulaşabilir; derz genişliğinde belirgin bir değişim görülüyorsa bir inşaat mühendisinin değerlendirmesi gerekir.
Derz yenilendikten sonra cephe boyanabilir mi?
Poliüretan ve MS polimer mastiklerin üzeri, kürlendikten sonra boyanabilir. Silikon mastiğin üzerine boya tutmaz. Boyama planlanıyorsa ürünü buna göre seçer, iki işi aynı halat düzeniyle art arda yaparız.
Dilatasyon Derzi ve Cephe Genleşme Derzi
Dilatasyon derzi, birbirinden bağımsız çalışan iki bina bölümü arasında temelden çatıya kadar bırakılan boşluktur; deprem derzi olarak da anılır. Cephede bu boşluk geniş bir mastik dolgusuyla ya da kapak profiliyle kapatılır.
Cephe genleşme derzi ise prekast panel, taş ya da kaplama ekleri arasında ısıl hareketi karşılar. Daha dardır; ama sayıca çok olduğundan cephedeki toplam uzunluğu yüksektir.
Derz genişliği yapının projesinde, ilgili yönetmelik ve standartlara (örneğin TS 500) göre belirlenir. Yenilemede bu boşluğu daraltmaz, mevcut genişliğe uygun malzemeyle kapatırız.
- 1Kapak profili: Yalnızca geniş deprem derzlerinde; boşluğu dışarıdan örter.
- 2Mastik: İki yan yüze tutunur, bina hareket ettikçe esner.
- 3Astar: Mastiğin yan yüzlere yapışmasını güçlendirir.
- 4Köpük fitil: Derinliği ayarlar, mastiğin dibe yapışmasını önler.
Cephe Derz Dolgu Yenileme: Mastik ve Profil Seçimi
| Malzeme | Kullanıldığı yer | Esneme payı | Not |
|---|---|---|---|
| Poliüretan (PU) mastik | Beton panel, dilatasyon boşluğu | Yüksek | Üzeri boyanabilir; güneşe karşı boyayla korunması önerilir |
| MS polimer (hibrit) mastik | Panel, taş ve metal birleşimleri | Yüksek | Boyanabilir; farklı yüzeylerle uyumu geniştir |
| Silikon mastik | Cam, alüminyum ve metal birleşimleri | Çok yüksek | Üzeri boyanmaz; doğal taşta iz bırakmayan özel türü seçilir |
| Akrilik mastik | İç mekân, hareketsiz çatlak | Düşük | Cephedeki hareket derzine uygun değildir |
| Dilatasyon kapak profili | Geniş deprem derzleri | Profilin türüne bağlı | Mastikle kapatılamayacak genişlikteki boşluklarda |
Dış cephe mastik seçiminde sık karşılaştığımız bir hata, beton panel derzine iç mekân akriliği sürülmesidir. Bir iki yıl içinde çatlar ve bütün hat yeniden sökülür.
Cephe Derz Yenileme Adım Adım
- 1
Eski dolgunun sökümü
Mastik iki kenarından kesilip çekilir, yan yüzlerdeki kalıntı kazınır; derz dibine kadar temizlenir.
- 2
Kuruluk kontrolü
Islak yüzeye mastik tutunmaz. Yağmurdan sonra derzin tamamen kuruması beklenir.
- 3
Fitil
Kapalı gözenekli köpük fitil, derinliği ayarlayacak hizaya bastırılır. Mastik genellikle genişliğinin yarısı kadar derinlikte uygulanır.
- 4
Astar ve maskeleme
Yan yüzlere üreticinin astarı sürülür, derz kenarları bantla korunur.
- 5
Mastik
Dolgu tabancayla boşluk bırakmadan çekilir; yalnızca iki yan yüze tutunur, dibe değmez.
- 6
Düzeltme
Yüzey spatulayla içbükey biçimde bastırılır, bantlar mastik kürlenmeden sökülür.
Prekast Paneller, Blok Araları ve Doğrama Çevresi
Prekast ve GRC panel ekleri
Panel cephelerde her ek bir derzdir; düşey ve yatay hatlar bir binada yüzlerce metre tutabilir.
Blok arası dilatasyon
Site, hastane ve okul gibi çok bloklu yapılarda bloklar arasında çatıdan zemine inen geniş boşluk.
Doğrama ve denizlik çevresi
Pencere ile duvar arasındaki dolgu, cephe sızıntılarının sık görülen kaynaklarındandır.
Farklı malzemelerin buluştuğu yerler
Taş kaplamanın betonla, metal panelin sıvayla birleştiği hatlar; iki malzeme farklı oranda genleşir.
Camlar arasındaki silikon derzleri giydirme cephe sayfasında ele aldık. Derzin çevresindeki beton dökülmüşse onarım dış cephe çatlak tamiri kapsamında yapılır.
Ankara’daki site ve kamu binalarının yanı sıra il dışındaki panel cepheler için de ekip gönderiyoruz; donanım şantiyeye bizimle gelir.
Cephe Derzi Keşfinde Neye Bakıyoruz?
- Sızıntının göründüğü daireyi ve odayı not ederiz.
- Derzleri dürbünle ya da halatla inerek, tepeden zemine kontrol ederiz.
- Eski dolgunun cinsini ve yapışmasını yerinde deneriz.
- Derz genişliğini ölçüp metrajı çıkarırız.
